 |
|
|
Geschiedenis Parijs
In de laatste twee eeuwen hebben archeologen velen kunstvoorwerpen, zoals juwelen, kettingen, vazen, meubels, bijlen en dolken opgegraven. Die stellen ons in staat de beslissende in de ontwikkeling van Parijs in kaart te brengen. Het legendarische Romeinse oppidum (stad) heeft veel van zijn geheimen prijsgegeven: de ligging van de belangrijkste straten, de funderingen van het formli, de overblijfselen van het capitolium, het theater en de arena. In de wijk Bercy in het 13e arrondissement bracht de bouw van een ondergrondse parkeergarage een neolithisch dorp aan het licht, nadat eerder al een aantal houten kano's en 250 vazen uit de Bronstijd gevonden waren. Opgravingen aan de Rue Pierre-et-Marie Curie ontrafelden de geheimen van een Gallo- Romeinse oven die bijna intact gevonden werd. Van onder de Notre Dame kwamen gedeeltelijk de pilaren van de Tiberiustempel te voorschijn, die het gilde van de Seine-schippers in het midden van de 1e eeuw voor Chr. had laten oprichten.
Onderwerpen
- Het ontstaan van Parijs
- Middeleeuwen
- Renaissance
- Burgers in opstand
- Franse Revolutie
- 1800 tot Heden
Het ontstaan van Parijs
Opgravingen onder andere in het Quartier Latin hebben er voor gezorgd dat de we een beeld hebben gekregen van de geschiedenis van Parijs. Voor het ontstaan van Frankrijk en zelfs het Franse volk bestond Parijs eigenlijk al. Op een eiland midden in de Seine vestigde zich een Keltische stam die bekend stond als de Parisii. Ze gedroegen zich in eerste instantie als onstuimige rebellen, maar als snel bouwden ze een eigen nederzetting op met wat boomstronken en aarden wallen. Eenvoudige hutten dus, maar we zitten dan ook nog een eeuw voor Chr. Ze noemden de nederzetting Lutèce, wat waarschijnlijk ´tussen de wateren´ betekende. In de loop der jaren werd de nederzetting steeds groter, steviger en veiliger door de bouw van dijken en het verbinden van grindbanken. Tegenwoordig kennen we dit eiland onder de naam Ile de la Cite, het symbolische middelpunt van Parijs.
Parijzenaars waren slim op het gebied van zaken doen. In het begin waren de Parisii voornamelijk vissers en schippers, maar al snel ontdekten zij de handel. Lutèce lag op een ontzettend goed strategische plaats. Lutèce lag namelijk aan een natuurlijk doorwaadbare plaats langs één van de belangrijkste handelswegen uit de oudheid. Noordelijk van het eiland lagen de Britse eilanden en in het zuiden lag Rome. Daar tussenin bevonden zich de Parisii. Door de bouw van twee bruggen, die eiland met de tegenoverliggende oevers verbonden, konden de Parijzenaars tol heffen. Wie de Seine wilde oversteken over land, moest namelijk wel daarlangs. Verder hadden ze goede grond om te verbouwen en zuiver viswater. Het ging dus welvarend met Lutèce.
Maar toen sloeg het noodlot toe. Overal waar het ook maar een beetje voortvarend liep kwamen de Romeinen wel even op bezoek. Julius Ceasar was erop uitgetrokken om een eind te maken aan de rebellerend Gallische stammen. Caesar sloeg uiteindelijk zijn tenten op in Lutèce. Hij was zo onder de indruk van de strategische ligging van het eilandje, dat hij het wilde gebruiken als ontmoetingsplaats van de Gallische leiders. Lutèce was in beslag genomen door de Romeinen en dat vonden de Parijzenaren niet leuk. Toen de Romeinse keizer na een jaar weer was vertrokken, sloten de Parisii een zich aan bij een algemene opstand, wat een heftige strijd opleverde. De Romeinen waren echter niet te verslaan en dus ook niet door de Parijzenaars. De Romeinen zegevierden, maar de Parisii lieten het er niet bij zitten en brandden vervolgens de nederzetting compleet af.
Bevelhebber van de Romeinen in Lutèce was Titus Labienus eiste onvoorwaardelijke gehoorzaamheid en hoewel de Parisii daar eigenlijk geen zit in hadden pasten ze zich uiteindelijk toch aan de Romeinse heersers aan. Maar de verhouding tussen de heersers en het volk is altijd gespannen gebleven. De strakke discipline en zware belastingen die hen werden opgelegd werden niet gemakkelijk geaccepteerd door het volk.
Uitzondering was de alleenheerser Flavius Claudius Julianus Caesar, een hele mond vol. Hij was pas midden in de 20 maar omdat hij een neef was van Constantijn de Grote, die in 358 na Chr. Zijn administratief hoofdkwartier in de stad vestigde. Julianus Ceasar verlaagde de belastingen met tweederde en wist zo de harten van de bevolking te winnen. Lutèce had zich inmiddels uitgebreid tot aan de heuvel, die tegenwoordig als Montagne Ste-Geneviève bekent staat. Hier werden luxueuze dingen gebouwd, zoals een theater en een arena, waar gladiatorengevechten werden gehouden. Onder Julianus werd Lutèce de zetel van het Romeinse rijk in het westen. Door de arrogantie van de Romeinen werden ze uiteindelijk toch verdreven uit Lutèce. Omdat de Romeinen zo zeker van zichzelf waren vonden ze het niet nodig om verdedigingsmuren om het eiland heen te bouwen. Het was daarom gemakkelijk voor barbaarse invallers uit het noorden om de Romeinen uit Lutèce te verdrijven. De Parijzenaars stond er weer alleen voor. Nu versterkten ze het eiland wel met bouwstenen, afkomstig uit de verlaten nederzetting van de Romeinen aan de heuvel. De onafhankelijkheid was voorlopig herwonnen en de stad kreeg de naam van de oorspronkelijke bewoners. Vanaf dat moment werd het Parijs.
Terug naar boven!
Parijs in de middeleeuwen
De Galliër Clovis versloeg aan het eind van de 5e eeuw het Romeinse Keizerrijk. In 508 werd hij in Reims gekroond als koning der Franken. Hij maakte van Parijs de hoofdstad en hij ging regeren vanuit de residentie van de Romeinse gouverneurs op het Ile de la Cite. De vrouw van de Clovis, Clotilde, haalde de koning en zijn leger over om zich tot haar geloof te bekeren. Het christendom begon vanaf dat moment het belangrijkste geloof te worden in Parijs. De hoofdstad was op dat moment bezaaid met allerlei afgebouwde kerken. Clovis wilde een kerk gewijd aan de Apostelen en daar wilde hij zelf in begraven worden. Ook zijn zoon Childebert gaf de opdracht meerdere kerken te bouwen.
Clovis en zijn opvolgers zetten zich in om een natie te maken van alle versnipperde hertogdommen rondom Parijs. Deze Merovingers veroverde uiteindelijk bijna geheel Romeins Gallië, maar aan het begin van de 7e eeuw kwam er een maatschappelijke wanorde. Het gebrek aan politieke strategie zorgde voor een verval van het koningshuis en de opkomst van Pippijn de Korte en de Karolingen. De Karolingen zouden vervolgens van 751 tot 987 het land regeren. Toen uiteindelijk Karel de Grote de troon besteeg, maakte hij Rome en Aken tot de hoofdsteden. Hij heeft dus nauwelijks in Parijs gewoond. Toen de Karolingen de stad verliet werd Parijs geplunderd door Noormannen. De stad was helemaal op zichzelf aangewezen. De buitenwijken werden verwoest, waardoor de Parijzenaars zich wel moesten terugtrekken binnen de muren van de Ile de la Cite. Zo verdwenen de laatste overblijfselen van de het Romeinse oppidum.
Tot in 987 Hugo Capet verscheen, hij zette een nieuwe dynastie op, waardoor Parijs zijn oude rol als hoofdstad van het koninkrijk weer op zich nemen. Vanaf dat moment werd er een nieuw Parijs gebouwd. In 1163 gaf bisschop Maurice de Sully de opdracht om Notre Dame te gaan bouwen en om de stad te verdedigen tegen de Engelse koning besloot het Filips Augustus in 1180 een nieuwe ring van versterkte muren met heel hoge torens te bouwen. Ook wel het Louvre-fort genoemd. Dit werd al snel te gebruikt als koninklijke residentie. Ook werd de Saint Chapelle gebouwd in opdracht van de vrouw van Filips Augustus, en de beroemde Parijse markt, Les Halles de Champeaux, ging weer lopen. Na enkele decennia bleek zelfs dat de nieuwe muren te weinig ruimte boden aan de nieuwe ontwikkelingen in Parijs. Middeleeuws Parijs werd ontwikkelde zich vooral op de rechteroever en werd een belangrijk. Net als in het begin van Parijs werd de handel weer een belangrijke schakel in de ontwikkeling van de stad. Door de strategische ligging van Parijs kon elke grote handelsroute niet om de stad heen. Het werd een komen en gaan voor vrachtschepen en pakschuiten. In die tijd doorbraken de huizen de muren zoals Victor Hugo dat beschreef en werden zonder enige ordening of symmetrie gebouwd.
Onder Lodewijk IX werd de adel verzwakt omdat hij meedeed aan kruistochten. Zijn deelname aan de rampzalige zevende kruistocht. Sterker nog hij had hem georganiseerd, omdat hij de toestand in Palestina wilde veranderen. Erg goed bedoelt dus allemaal. Voor het leger werden edele mensen uitgekozen, maar doordat er steeds meer ziektes en gevechten uitbraken en er tekort was aan voedsel stierven een groot deel van dit leger. Lodewijk IX en zijn leger werden na de zevende kruistocht gevangen genomen en uiteindelijk doordat het rijk veel losgeld heeft betaald weer vrijgelaten. Lodewijk bleef daarna als een van de weinige in het oosten om zijn werk af te maken. Hij heeft er vier jaar gewacht op versterking, maar toen zijn plannen uiteindelijk mislukten keerde hij terug naar Parijs.
Ondanks alles wist Lodewijk de rust te bewaren in Frankrijk mede door de hervorming van de rechtspraak en het muntwezen. Parijs bleef ook doorgroeien. De universiteit, opgericht in 1209, verzekerde de stad van internationaal aanzien als centrum van de wetenschap. Daarnaast werd 50 jaar later een universiteit voor theologie, recht, medicijnen en kunsten opgericht door Robert de Sourbon. De stad bleef maar groeien en ook de nieuwe stadsmuren gebouwd onder het bestuur van Karel V bleken een obstakel voor de groei te zijn.
Terug naar boven!
Parijs in de Renaissance
De 14e eeuw was een moeilijke tijd voor Parijs. Het werd getroffen door de pest, waardoor zo´n 200.000 inwoners kwamen te overlijden. Nog een groter probleem was de strijd om de Franse troon tussen de dynastie Capet en de Engelse koning Edward III van de Plantagenet-dynastie. Dit had de Honderdjarige Oorlog (1337 – 1453) tot gevolg. Een lange serie conflicten afgewisseld met wapenstilstanden: Deze oorlog leidde tot een grote ontvolking in heel Europa, waar het pas in de 15e eeuw van herstelde. Na deze oorlog waren de conflicten wel helemaal van de baan.
Hierop volgde een gouden periode voor Parijs. Toen de Engelsen de overwinning bijna konden gaan vieren, kwam het boerenmeisje Jeanne d´Arc bij het leger en zij smeekte koning Karel VIII of zij aan het hoofd van zijn troepen mocht uitrukken. Gekleed als een man, in harnas, wist zij de gedemotiveerde Franse troepen nieuwe elan in te blazen. Dat een 17-jarig meisje de Engelsen kon verslaan gaf het land weer nieuwe moed. Het wonder geschiedde dan ook. De vijand werd verslagen en Karel XII trok in triomf Parijs binnen en werd gekroond tot koning. Jeanne D´Arc werd door de Engelsen beschuldigd van hekserij en eindigde op de brandstapel.
Parijs was op dat moment verdeelt in drie verschillende op zichzelf staande steden. De Cité, de Université en de Ville hadden elk hun eigen karakters en tradities. De Cité stond bekend om zijn kerken, de Université had zijn opleidingen en de Ville hun paleizen. Onder Karel VIII en Frans I deed de cultuurstroming Renaissance zijn intrede. Dit had voornamelijk veel invloed op de architectuur van de stad. Uit deze tijd stammen het Carnavalet, de Fontaine des Innocents, de Pont Neuf en de Tuilerieën. Ook het Louvre werd geheel herbouwd.
De satirische schrijver Rabelais kwam die tijd in het nieuws. Hij schreef in zijn boeken alles wat hij wilde en durfde dus ook gewoon kritiek te uiten op alles en iedereen, zelfs vorsten en ministers moesten het ontgelden. Ook het Calvinisme begon op te komen. Johannes Calvijn was flink bezig met het winnen van zielen voor zijn geloof. Vooral intellectuelen, edellieden en andere hoogopgeleide waardeerden zijn ideeën en werden zelfs aangestoken met het Calvinisme. Dit leidde tot godsdienstoorlogen, gepaard met politieke afrekeningen. De Hugenoten, de benaming in die jaren voor protestanten werden vermoord. De protestantse koning Hendrik IV moest zich dan ook wel bekeren tot het katholicisme. Daarna herstelde hij de stad en liet haar weer stralen. De eerste grote koninklijke pleinen werden aangelegd. Dit waren Place Dauphine en Place des Vosges.
Terug naar boven!
Parijs en haar bugers in opstand
Lodewijk XIV, ook wel zonnekoning genoemd was vanaf 14 mei 1643 gedurende 72 jaar koning van Frankrijk. Op het gebied van kunst en cultuur duldde de koning geen tegenspraak. Hij verving de oude stadsmuren van Parijs door grote boulevards, legde openbare parken aan en bouwde als hoogtepunt het gigantische Versailles, waar hij in 1682 het hof naar verplaatste.
Parijs kende inmiddels ongeveer half miljoen inwoners als de zoon van de Zonnekoning aan de macht komt. Hij werkte aan de verfraaiing van Parijs, zo ruimde hij oude gebouwen, renoveerde onder andere het Pantheon, de Ecole Militaire en Place de la Concorde. Op het politieke vlak ging het echter niet zo voortvarend. De Zevenjarige Oorlog (1756 – 1763) deed zijn intrede. Deze eerste oorlog op wereldschaal met aan de ene kant de Pruisen, Groot-Brittannië en Hannover en aan de andere kant Rusland, Oostenrijk, Zweden, de Saksen en natuurlijk Frankrijk zorgt ervoor dat de Fransen haar kolonies in India en Noord-Amerika verliest. Deze verloren zij aan de natuurlijk vijand Groot-Brittannië. De Parijzenaars hadden echter grote plannen. In afwezigheid van de koning raakte de hoofdstad steeds meer in de ban van revolutionaire ideeën.
Op 5 mei 1789 kwamen de Staten Generaal in Versailles bijeen. De burgers dachten dat ze de radicale veranderingen wel even door konden gaan voeren. Zo ging het dus niet. De openingsceremonie was nog maar net beëindigd of deden zich alweer problemen aan. Moesten we nou stemmen per hoofd of per stand? De Derde Stand, wat bestond uit het grootburgerdom en de middenklasse, waren de meerdere en wilden dus dat er per hoofd gestemd werd. De twee andere standen, adel en de geestelijkheid waren hierop tegen. Zij wilden dat er per stand werd gestemd, zodat zij eigenlijk al een zekere overwinning hadden. De problemen konden maar niet worden opgelost totdat de zaak opeens een heel andere wending kreeg. De Derde Stand riep geheel onverwacht op tot een eigen Nationale Assemblee. Een bemiddelingspoging van de koning mislukte en de twee andere standen waren gedwongen om de voorwaarden van de Derde Stand te accepteren. Zo werd op 9 juli 1789 werd de Nationale Assemblee uitgeroepen tot grondwetgevende vergadering. Tot op de dag van vandaag geldt deze Nationale Assemblee nog steeds.
Terug naar boven!
Parijs en de Franse Revolutie
Op dat moment had de koning nog altijd het gevoel dat het wel goed kon komen. Hij ontsloeg zijn liberale minister, maar dit kon het allemaal niet meer verhelpen. De bevolking was het op te veel punten niet eens. Ten eerste leed de bevolking veel honger door de schulden die de staat had gemaakt. Ten tweede waren de inwoners het niet eens met het absolutisme. Ze vonden juist dat het volk wel mocht meedenken over beslissingen die de staat maakte. Ten derde vonden veel mensen dat de standen moesten worden vrijgegeven. Geen onderscheid dus meer tussen rijk en arm. Als laatste waren de burgers heel erg ontevreden over het koninklijke gezin. Zij gaven te veel geld uit aan paleizen en andere eigen voorzieningen, terwijl de burgers honger leden. Deze hongersnood was dan ook wel de grootste reden voor de inwoners om de revolutie te beginnen. Op 14 juli 1789 stroomde het volk, boos door een scherpe prijsstijging van het brood en gegrepen door het revolutionaire ideeëngoed, de straten en pleinen op en belegerde de Bastille gevangenis, het symbool van een dictatoriale monarchie. In heel Frankrijk was een revolutionaire wind opgestoken. Ook de Tuileriëen, het gebouw waar de koning woonde, werd bestormd en geplunderd. Hij kreeg daar huisarrest, maar wist te ontsnappen. Maar hij werd herkend door iemand en zodoende weer vastgezet. In december van dat jaar moest hij zich voor de Nationale Conventie verantwoorden voor zijn daden. De Conventie stemde voor de doodstraf net als Marie-Antoinette, de vrouw van de koning. De doodstraf werd voltrokken met de guillotine.
Terug naar boven!
1800 tot heden
De gebeurtenissen in de Franse Revolutie zorgden in heel Europa voor grote beroering. Na de revolutie probeerde het land de binnenlandse problemen op het buitenland af te wentelen. Er kwam dan ook geen rust, maar weer oorlog. Onder leiding van Napoleon Bonaparte trok het leger Italië in. Ook Oostenrijk, Malta en Egypte werden binnengevallen. Napoleon veroverde Italië, maar kwam met zijn leger vast te zitten in Egypte. Oostenrijk, Rusland, Napels en Turkije gingen de oorlog aan met Frankrijk, waardoor Napoleon werd teruggedrongen naar Parijs. Hij verloor dan ook al zijn bezittingen. Maar de oorlog ging door en uiteindelijk won Napoleon de oorlog. Uiteindelijk eindigde dit in een legendarische reeks wapenfeiten van Napoleon. Half Europa verklaarde hij de oorlog. Hij probeerde zelfs de tsaar van zijn troon te stoten. Hij ging de verschrikkelijke winter in Rusland in, maar zijn grootse invasie eindigde in een debacle. In maart 1814 veroverden de geallieerden Parijs. De geallieerden zijn Russen, Pruisen, Kozakken en Oostenrijkers. Zij marcheerden over de Champs Elysees. Napoleon moest aftreden en werd verbannen naar het eilandje Elba. Later zou hij nog terugkeren doordat hij ontsnapt was van het eiland, zijn befaamde honderd dagen, maar hij werd weer overmeesterd en dit keer naar het afgelegen eiland St. Helena, in het midden van de Atlantische Oceaan verbannen. Hij zou hier in 1821 sterven.
De periode na Napoleon brachten eigenlijk niets anders dan politieke instabiliteit. Lodewijk XVIII en opvolger Karel X kregen het niet voor elkaar het land weer op orde te brengen. In februari 1848 werd dan ook besloten een Tweede republiek uit te roepen. De eerste, die was voortgekomen uit de revolutie, bleef dus niet voor lange duur. Lodewijk Napoleon werd als leider aangewezen. Hij nam vier jaar later de naam Napoleon III aan. In deze periode ontstond het Impressionisme. Schrijvers gingen in hun boeken protesteren tegen alles en iedereen, maar de bouwkunst veranderde het meest. Baron Georges Haussman maakte van Parijs een grote bouwput. Veertig jaar lang waren de Parijzenaars alleen maar aan het bouwen. Helaas kon dit weer niet zonder tegenslagen. De stad liep grote schade op tijdens de Frans-Duitse oorlog en toen de Franse troepen de stad bestormden om de opnieuw uitgeslagen opstand neer te slaan.
De Tweede republiek bleek ook voor een korte tijd. Na de gewelddadige conflicten tussen de Nationale Assemblee en de revolutionaire regering (Commune) werd de Derde Republiek geïnstalleerd. Deze regering slaagde er in rap tempo in om het socialisme in te voeren. Het impressionisme kreeg zijn grote doorbraak met kunstenaars als Monet, Cézanne en Renoir. Aan het eind van de eeuw straalden in Parijs de beeldende kunst, de muziek en het theater als nooit tevoren. Het modernisme deed zijn intrede. Er werden metrolijnen aangelegd, er kwam gastverlichting en de Art Nouveau kwam op. Een kunststroming uit reactie op het Impressionisme.
Maar deze goede periode, kwam tot een eind. Tijdens de Eerste Wereldoorlog bleef de stad een invasie door Duitse troepen bespaard, maar in de Tweede Wereldoorlog was het onmogelijk om eronder uit te komen. Duitse troepen marcheerden door de Arc de Triomphe.
De gevolgen van de Tweede Wereldoorlog is duidelijk. Frankrijk en Parijs moesten dus weer opnieuw beginnen.
Vandaar dat de Vierde Republiek zijn intrede deed. Dit was echter geen succes. Een opeenstapeling van instabiele regeringen zorgden ervoor dat het economisch herstel ophielden. De oorlog in Indonesië en China werd verloren en de volgende oorlog stond alweer voor de deur. Het vooruitzicht van nog een oorlog, dit keer in Algerije, betekende de Vijfde Republiek. Deze republiek ontstond in 1958 met de verkiezing van generaal de Gaulle tot president. Frankrijk moest weer een rol van betekenis gaan spelen in de internationale politiek. De Gaulle ondertekende het Verdrag van Evian, dat een einde maakte aan de oorlog met Algerije. Een belangrijk moment na de oorlog waren de legendarische meidagen, waarin studenten en arbeiders strijdkreten roepend door de straten van Parijs liepen.
Toen de orde was hersteld deed de regering een aantal concessies. Onder andere het onderwijs werd hervormd. De opvolgers van de Gaulle, Pompidou, Giscard en Mitterand hebben ervoor gezorgd dat ook zij niet zullen worden vergeten in de geschiedenis van Parijs. Pompidou verbond zijn naam aan Beaubourg. Giscard zette zijn handtekening onder de plannen voor het Musée d'Orsay, de Cité des Sciences et des Techniques in La Vilette en het Institut du Monde Arabe. Maar de meest ambitieuze projecten waren die van Mitterrand: het Grand Louvre, de Arche de la Défense, de Opera Bastille en de Grande Bibliothèque, bouwwerken die hem van een plaats in het geheugen van de Fransen moest verzekeren, maar vooral de wereld verbaasd moesten laten staan en de eeuwenoude grandeur van de Vitte Lumière nog eenmaal onderstreepten. Zij hebben dus ook bijgedragen aan de wereldstad, dat Parijs nu is.
Terug naar boven!
|
|
|
Stedenreis aanbieders
 Arke
Stedenreis
Parijs
Arke stedenreis
 Oad
Oad
Parijs
Oad Stedenreis
 De Jong
Stedenreis
Parijs
De Jong Intra
 Expedia
Stedenreis
Parijs
Expedia
 Kras
Stedenreis
Parijs
Kras stedenreis
 Van Nood
Stedenreis
Parijs
Van Nood stedenreis
 Vrij uit
Stedenreis
Parijs
Vrij uit citytrips
 Pharos
Stedenreis
Parijs
Pharos stedenreis
|
